توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥ - حمد و شكرو نسبت بين آنها

حمد: عبارتست از ستودن با زبان بقصد بزرگ‌داشت اعم از آنكه تعلّق به نعمت داشته يا بغير آن.

و شكر: عبارتست از فعلى كه از بزرگداشت دهنده نعمت خبر دهد بخاطر اينكه دهنده نعمت است يعنى وجه اينكه او را مورد تعظيم قرار مى‌دهند اينست كه چون منعم است و از وى نعمت صادر شده اعم از آنكه با زبان تحقق يابد يا با قلب و يا با اركان و اعضاء صورت گيرد.

در نتيجه مورد حمد صرفا زبان بوده ولى متعلّقش نعمت و غير نعمت است ولى متعلّق شكر تنها نعمت است اما موردش زبان و غير زبان مى‌باشد.

پس حمد باعتبار متعلّق از شكر اعم است و از حيث مورد اخصّ چنانچه شكر بعكس مى‌باشد يعنى از حيث متعلّق اخصّ از حمد بوده و باعتبار مورد اعم از آن مى‌باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

حمد و شكرو نسبت بين آنها

حمد: عبارتست از ستودن شخص ديگرى را به قصد تعظيم و بزرگداشت اعم از آنكه اين تعظيم در مقابل صدور نعمت از وى بوده يا در قبال غير نعمت باشد.

نعمت: اگرچه اسم مصدر است ولى در اينجا بمعناى مصدر يعنى [انعام‌] استعمال شده و مقصود از نعمت امورى است كه به غير